"Luki w owocowaniu" i mechanizmy dalekodystansowego rozsiewania nasion w interakcjach dębów Quercus spp. i sójki Garrulus glandarius L. - rola produkcji nasion, przenoszenia schowków i efektu wysycenia - dr hab. Przemysław Kurek

Konkurs do projektu w ramach dodatkowej puli miejsc do Szkoły Doktorskiej Nauk Przyrodniczych UAM w dyscyplinie: nauki biologiczne

Opis projektu 

 Rozsiewanie nasion na duże odległości to rzadkie zjawisko, które często ma nieproporcjonalnie duże znaczenie dla przepływu genów, żywotności populacji i zdolności adaptacji populacji roślin do szybko zmieniających się warunków środowiska. Chociaż znaczenie rozsiewania na duże odległości (LDD) jest powszechnie znane, rzadkość tego zjawiska utrudnia jego badanie. Problem ten można jednak rozwiązać, stosując odpowiednie metody i wykorzystując nowe osiągnięcia technologiczne w zakresie śledzenia nasion. Niniejszy projekt zakłada badanie ekologicznych uwarunkowań rozsiewania nasion na duże odległości przez sójki w interakcji z dębami. Wykorzystanie zaawansowanych technik śledzenia żołędzi (telemetria) będzie miało kluczowe znaczenie dla odpowiedzi na dotychczas trudne do rozstrzygnięcia pytania dotyczące mechanizmów rozsiewania nasion na duże odległości u dębów. Założone cele badań to: 1) Ocena, w jaki sposób sezonowe i wieloletnie zmiany w produkcji żołędzi wpływają na LDD u dębów, 2) Wykazanie, w jaki sposób ryzyko kradzieży wpływa na zjawisko przenoszenia schowków oraz na odległość rozsiewania żołędzi, 3) Sprawdzenie, czy hipoteza efektu wysycenia grabieżców (seed predator satiation hypothesis) ma również zastosowanie w przypadku sójek i żołędzi oraz 4) Sprawdzenie wpływu „przerw w owocowaniu” (braku żołędzi) u rodzimych gatunków dębów (Q. robur, Q. petraea) na ekspansję przestrzenną i zmienność genetyczną kohort obcego dębu Q. rubra.

Zagadnienia do weryfikacji w ramach planowanych badań

1. Czy produkcja nasion wpływa na LDD u sójek? Zbadanie związku między produkcją nasion a odległością rozsiewania przez sójki otwiera nowe możliwości zrozumienia adaptacyjnego znaczenia efektu wysycenia grabieżców nasion.

2. Czy przenoszenie schowków wpływa na LDD u sójek? Ponowne przenoszenie schowków przez sójki może być kluczem do zrozumienia mechanizmów LDD w rozprzestrzenianiu się drzew ciężkonasiennych.

3. Czy żerowanie sójek jest zgodne z hipotezą wysycenia grabieżców nasion? Wstępne badania dotyczące bieżącego spożycia żołędzi wskazują, że reakcje sójek na produkcję nasion różnią się od mechanizmu postulowanego przez hipotezę wysycenia grabieżców.

4. „Luki w owocowaniu” – w jaki sposób obcy w naszej florze dąb czerwony korzysta z lat głuchych rodzimych dębów europejskich? Innymi słowy, jak zmienność produkcji nasion dębów rodzimych wpływa na zmienność przestrzenną i zróżnicowanie genetyczne odnowienia dębu czerwonego.

Przedstawione powyżej zagadnienia rzadko były badane u ptaków, ponieważ badacze częściej wybierali gryzonie jako łatwiejsze obiekty do badania interakcji między roślinami a zwierzętami. Połączenie tych zagadnień w ramach ekologii lasu nadaje planowanym badaniom multidyscyplinarny charakter, co znacząco wpływa na ich znaczenie w poszerzaniu wiedzy na temat relacji między sójką a dębem.  

WYMAGANE UMIEJĘTNOŚCI KANDYDATA:
1. Samodzielność i zaangażowanie w pracach terenowych w różnych warunkach terenu i pogody,

2. Brak przeciwskazań medycznych do pracy fizycznej w terenie, mobilność, dyspozycyjność,

3. Zainteresowania i ewentualny dorobek naukowy z zakresu ekologii interakcji roślina-zwierzę,

4. Wykształcenie o profilu przyrodniczym, np. biologia, leśnictwo lub inne z dziedziny nauk o Ziemi,

5. Płynna znajomość języka angielskiego w mowie i piśmie,

6. Znajomość technik i programów statystycznej analizy danych,

7. Umiejętności dodatkowe – rozpoznawanie gatunków drzew i ptaków ze szczególnym uwzględnieniem obiektu badań: dęby i sójki,

8. Mile widziane – prawo jazdy i własny samochód.  

Zadania – zarys ogólny:

Badania telemetryczne nad rozprzestrzenianiem żołędzi przez sójki – śledzenie lokalizacji skrytek za pomocą anteny telemetrycznej i radioodbiornika w marszu po terenie w różnych warunkach pogody i krótkiego dnia. Główne badania przypadają na okres późnego lata – jesieni (IX-XI). Zadania dodatkowe w terenie będą realizowane przez cały rok.  

Kierownik projektu: dr hab. Przemysław Kurek NCN 2025/57/B/NZ8/00213

Komisja Rekrutacyjna  

Harmonogram rekrutacji:

Opłata rekrutacyjna

Opłata rekrutacyjna do szkoły doktorskiej wynosi 300 zł.

Forma postępowania kwalifikacyjnego: jednoetapowa

Język postępowania kwalifikacyjnego, w tym rozmowy kwalifikacyjnej

Język polski lub język angielski

Wymagane dokumenty  

Osoba ubiegająca się o przyjęcie do Szkoły Doktorskiej rejestruje się w systemie IRK (Internetowa Rejestracja Kandydata) i składa dokumenty w formie elektronicznej.

Kandydat zobowiązany jest do:  

1) wypełnienia formularza rejestracyjnego i załączenia zdjęcia w wersji elektronicznej o wymiarach 20 mm x 25 mm w rozdzielczości co najmniej 300 dpi; 

2) określenia dyscypliny naukowej, w ramach której kandydat będzie przygotować rozprawę doktorską w szkoły doktorskiej; 

3) wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych na potrzeby rekrutacji; 

4) załączenia CV; 

5) załączenia listu motywacyjnego wraz ze wskazaniem dyscypliny naukowej, w której kandydat chciałby uzyskać stopień naukowy doktora; 

6) załączenia skanu odpisu dyplomu ukończenia studiów wyższych wraz z suplementem do dyplomu, potwierdzającego uzyskanie kwalifikacji na poziomie 7. Polskiej Ramy Kwalifikacji, a w przypadku absolwentów z roku akademickiego 2024/2025, którym nie został wydany jeszcze dyplom, zaświadczenia o uzyskaniu kwalifikacji na poziomie 7. Polskiej Ramy Kwalifikacji wraz z informacją na temat przebiegu studiów, z zastrzeżeniem ust. 3; 

7) załączenia oświadczenia o udokumentowanych osiągnięciach oraz dokumentów potwierdzających te osiągnięcia (w przypadku dokumentów w języku innym niż polski i angielski należy dołączyć tłumaczenie); należy wskazać osiągnięcia podlegające ocenie:

      a) w liczbie do 3 – w przypadku osiągnięć naukowych;

      b) w liczbie do 3 – w przypadku innych osiągnięć - zgodnych z kryteriami, o których mowa w § 11. 

8) załączenia propozycji autorskiego projektu badawczego, a w przypadku rekrutacji w związku z realizacją projektu badawczego – autorskiej koncepcji realizacji projektu grantowego, wraz z bibliografią (do 8 stron standardowego maszynopisu, maks. 15 000 znaków ze spacjami);

 9) załączenia podania o przyjęcie do szkoły doktorskiej, pobranego z systemu IRK;   

10) wniesienia opłaty rekrutacyjnej.    

 

  Osoby, które uzyskały niezbędne wykształcenie poza terenem Rzeczypospolitej Polskiej, składają dodatkowo: 

       1) skan dokumentu poświadczającego wykształcenie – dyplom z suplementem studiów pierwszego stopnia (Bachelor degree) i dyplom z  suplementem studiów drugiego stopnia (MSc, MA) w języku oryginalnym i w poświadczonym tłumaczeniu na język angielski lub na język polski; 
       2) skan paszportu w przypadku cudzoziemców. 

Kryteria oceny

W postępowaniu rekrutacyjnym uwzględnia się:  

1) co najmniej bardzo dobrą lub równoważną ocenę z dyplomu studiów drugiego stopnia albo jednolitych magisterskich (5 pkt.); w przypadku kandydatów, którzy ubiegają się o przyjęcie na podstawie najwyższej jakości osiągnięć naukowych (np. przyznanie grantu w ramach konkursu „Perły Nauki”) kandydatowi przyznaje się 5 pkt.; 

2) ocenę maksimum trzech udokumentowanych osiągnięć naukowych kandydata, zgodnych ze szczegółowymi kryteriami osiągnięć kandydata, załączonych podczas elektronicznej rejestracji w systemie IRK; nie więcej niż 20 pkt.; 

3) inną udokumentowaną działalność kandydata, na podstawie wskazanych przez kandydata maksimum trzech osiągnięć zgodnych ze szczegółowymi kryteriami osiągnięć kandydata dla danej dyscypliny; nie więcej niż 5 pkt.; 

4) wynik rozmowy kwalifikacyjnej, przy czym zakres rozmowy kwalifikacyjnej obejmuje:

a) wiedzę oraz kompetencje kandydata istotne dla planowanych badań, w tym również właściwe dla wskazanej dyscypliny naukowej,

b) elementy metodologii badań właściwe dla wskazanej dyscypliny; za rozmowę kwalifikacyjną można otrzymać nie więcej niż 50 pkt.; maksymalny czas trwania rozmowy kwalifikacyjnej może wynieść 30 minut. 

5) ocenę przygotowanego na potrzeby rekrutacji projektu badawczego, a w przypadku rekrutacji w związku z realizacją projektu badawczego – autorskiej koncepcji realizacji projektu grantowego,(nie więcej niż 20 pkt.) ze szczególnym uwzględnieniem: 

a) umiejętności sformułowania celu badań oraz przedstawienia problemu badawczego;

b) oryginalności pomysłu badawczego oraz umiejętności doboru sposobu rozwiązania problemu badawczego; 

c) metodologii właściwej dla wskazanej dyscypliny; 

d) znajomości stanu badań wraz z podstawową bibliografią;

e) znaczenia projektu dla rozwoju wskazanej dyscypliny.   

Warunki przyjęcia do szkoły doktorskiej  

Maksymalna liczba punktów to 100 punktów. Warunkiem przyjęcia do szkoły doktorskiej jest znalezienie się na liście rankingowej, w obrębie limitu miejsc dla danej dyscypliny naukowej i uzyskania minimum 60 punktów z całości postępowania kwalifikacyjnego.  

Program kształcenia

Kształcenie w szkole doktorskiej trwa 8 semestrów. Kształcenie prowadzone jest na podstawie ramowego planu kształcenia oraz indywidualnego planu badawczego i kończy się złożeniem rozprawy doktorskiej.

Ramowy plan kształcenia w szkole doktorskiej obejmuje katalog modułów zajęć obowiązkowych, obowiązkowych do wyboru i fakultatywnych wraz z:

1)    określeniem ich harmonogramu

2)    sposobem ich realizacji

3)    weryfikacją efektów uczenia się.

Rozpoczęcie kształcenia w dniu 1 maja 2026 roku. 

Promotorzy

Doktorant pracuje pod kierunkiem promotora lub promotorów albo promotora i promotora pomocniczego, którzy będą wyznaczeni w terminie 3 miesięcy od rozpoczęcia kształcenia w szkole doktorskiej. 

Stypendia

Wysokość stypendium 5000 pln,- zł (brutto-brutto), po ocenie śródokresowej wynosi 6500 pln (brutto-brutto) przez 19 miesięcy. 

Zasady rekrutacji do szkół doktorskich Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w roku akademickim 2025/2026 zgodnie z Uchwałą nr 46/2024/2025 Senatu UAM z dnia 27 stycznia 2025 r.